Griekse volksmuziek en instrumenten

Demotische liederen: de oude ruggengraat

Wikipedia noemt demotiko, ook bekend als demotic of paradosiako, de traditionele volksmuziek van het Griekse vasteland en de eilanden, en dateert die uit de Byzantijnse tijd. Het was het belangrijkste populaire genre tot rebetiko en laiko zich in het begin van de twintigste eeuw verspreidden, deels gedragen door vluchtelingen uit Klein-Azië. De teksten rusten op anonieme demotische poëzie over liefde, huwelijk, dood, natuur, de zee en religie, en sommige liederen herinneren aan de klephten, de opstandelingen uit de Ottomaanse periode. Beschouw het als een familie van regionale tradities, niet als één deuntje met één klank.

Twee maten en de dansen

De liederen gebruiken twee hoofdmaten. De syrtos is langzamer en vloeiend; de pidiktos is levendiger en omvat sprongen, en sommige liederen combineren beide. Dansen die bij deze muziek horen zijn onder meer de kalamatianos, de tsamiko, de ballos en de sousta. De hasapiko wordt in het grootste deel van Griekenland gedanst op de bouzouki, en Wikipedia meldt dat die begon als een Byzantijnse militaire zwaardoefening voordat slagers hem in sociale kringen dansten. Het Wikipedia-artikel bevat onderhoudsnotities, dus beschouw deze oorsprongsverhalen als de weergave van het artikel en niet als vaststaande geschiedenis. Wikipedia voegt toe dat syrtos-muziek in Thessalië levendiger is dan elders in Griekenland.

Kreta en de eilanden

Op Kreta en de nabijgelegen eilanden domineert de Kretenzische lyra, vaak begeleid door de laouto, een langhalsluit. Ook wordt een doedelzak gespeeld, de askomandoura. Op de Egeïsche eilanden heeft de muziek Byzantijnse wortels en het isolement van de eilanden bracht aparte lokale stijlen voort. Op de Cycladen is de viool gangbaarder dan de lyra, bespeeld naast de klarinet, de mandoline en de hakkebord. Op de Ionische eilanden weerspiegelt een andere traditie van romantische serenades, kantades genaamd, gezongen door drie mannen met mandoline of gitaar, de Venetiaanse invloed. Elke eilandengroep heeft met andere woorden haar eigen klank.

De bergen en het noorden

In Epirus zijn de liederen pentatonisch en polyfoon, gezongen door mannen en vrouwen, en de klarinet verving in de negentiende eeuw grotendeels de luit. Macedonië geeft de voorkeur aan de zurna, een brede hobo, met de daouli, een basdrum, naast viool en klarinet. In Thracië is de gaida, een doedelzak van geitenvel, gangbaar. De Pontische lyra, of kemenche, is een strijkinstrument dat centraal staat in de Pontische muziek, die Byzantijnse en Kaukasische elementen bewaart. Deze verschillen leren ons waarom de ene Griekse folkgroep zo anders kan klinken dan de andere, zelfs wanneer beide traditionele muziek spelen. Epirotische liederen vallen volgens Wikipedia in drie soorten uiteen: klaagzangen, instrumentale stukken en drinkliederen.

Wat u tijdens het diner mogelijk hoort

Het dinertheater omvat livetraditionele muziek gespeeld door folkmuzikanten terwijl u eet, en de beschrijving van de organisator noemt het traditioneel zonder instrumenten te vermelden. De bands verschillen per datum, dus geen enkele gids kan u een lyra, een klarinet of een laouto op uw avond beloven. Omdat de avond regionale verhalen vertelt, is het redelijk te hopen dat de muziek de regio's weerspiegelt, maar beschouw dat als een mogelijkheid. De beste voorbereiding is nieuwsgierigheid: luister naar het instrument dat de leiding neemt en vraag het de muzikanten achteraf.

Lees verder: Dinnertheater in Athene: hoe te boeken

Voor wie dit niet is

Dit is een achtergrondgids bij een traditie, geen concertprogramma. Als u een avond van een bepaalde stijl wilt, zoals rebetiko of een bouzouki-club, dan is dit dinertheater dat niet, want het heeft livemuziek die in het verhaal is verweven in plaats van een setlist van één genre. Als dat is wat u wilt, zoek dan een avond waarbij de stijl en de artiesten worden genoemd, en lees de boekingspagina voor het programma voordat u betaalt.